Klinikler Hastanın Öncesi-Sonrası Fotoğrafını Paylaşabilir mi? Tanıtım Yönetmeliği ve KVKK

Kısa cevap: paylaşılabilir, ama iki ayrı mevzuatın koyduğu şartların tamamı yerine getirildiğinde. 12 Kasım 2025 tarihli ve 33075 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, 2023 tarihli önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırdı ve tıbbi işlem öncesi ile sonrası görsellerini tümden yasaklamak yerine 7. maddesinde ayrıntılı şartlara bağladı. Hastanın açık rızası, Ek-1'de yer alan onam formu, yanıltıcı makyaj ve sonradan düzeltme yasağı, öncesi ile sonrası görselin aynı ortam ve teknik şartlarda çekilmesi, tarih bilgisi ve paylaşımın yorum ile beğeniye kapatılması bu şartların yalnızca bir kısmı. KVKK tarafında ise tablo hiç değişmedi: bir tıbbi işleme ait görsel sağlık verisidir, yani özel nitelikli kişisel veridir ve tanıtım amacıyla işlenmesinin gerçekçi tek dayanağı hastanın açık rızasıdır. Tedavi için alınan onam, o görselin sosyal medyada yayınlanmasını kapsamaz.

Kasım 2025'te çıkan haberlerin çoğu 'öncesi sonrası paylaşımı yasaklandı' başlığıyla verildi ve bu, kliniklerde hâlâ süren bir kafa karışıklığı yarattı. Yasak asıl olarak 2023 yönetmeliğindeydi; orada tedavinin etkisini kıyaslamalı biçimde gösteren ve talep oluşturmaya yönelik öncesi ve sonrası görsellere yer verilemeyeceği yazıyordu. Yeni yönetmelikte bu hüküm yok. Yerine 7. maddenin (f) bendi geldi: tıbbi işlem öncesi ve sonrası görsellerin aynı ortam ve teknik şartlarda görüntülenmesi, görselde hem işlem tarihinin hem de görselin görüntülendiği tarihin belirtilmesi zorunlu. Yani kapı kapalı değil, aralık. Aralığın genişliğini abartmamak gerekir, çünkü aynı yönetmeliğin 5. maddesi örtülü veya açık reklamı yasaklamayı sürdürüyor ve tanıtım sınırını aşan bir paylaşım teknik şartlara uysa bile aykırı sayılabilir.

KVKK tarafındaki mantık şöyle işliyor. Bir kişiyi belirli ya da belirlenebilir kılan görüntü kişisel veridir; görüntü bir tıbbi işlemle ilişkilendirildiğinde kişinin sağlık durumunu açık eden bir veriye dönüşür ve 6698 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca özel nitelikli kişisel veri sayılır. Bu verilerin işlenmesi kural olarak yasaktır, ancak maddede sayılan hallerden biri varsa mümkündür. O hallerden biri, sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişilerce tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla işlemedir. Dikkat edilecek yer burası: bu bent tedaviyi kapsar, kliniğin tanıtımını kapsamaz. Tanıtımda görsel kullanmak isteyen bir klinik için pratikte tek dayanak hastanın açık rızasıdır. Kanun ayrıca özel nitelikli veri işlemede Kurul'ca belirlenen ek önlemlerin alınmasını da şart koşuyor.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 29 Haziran 2022 tarihli ve 2022/630 sayılı kararı bu alanda en öğretici örnek. Burun ameliyatı olan bir hasta, ameliyat sırasında baygın haldeyken çekilen fotoğraflarının, ameliyatı yapan hekimin sosyal medya hesabında reklam amacıyla paylaşıldığını öğreniyor. Hastane savunmasında görsellerde yalnızca kaş ve bıyık gibi bölgelerin açıkta kaldığını, dolayısıyla kişinin tanımlanamadığını ileri sürüyor. Kurul bunu kabul etmiyor ve açıkta kalan bölümler üzerinden kişinin belirlenebileceğini tespit ediyor. İkinci tespit daha da öğretici: hastadan alınan yazılı rıza tedaviyi gerçekleştiren sağlık kuruluşuna verilmişti, hekimin bu verileri kendi hesabında kullanmasına değil. Kurul, hukuka aykırı işlemeyi önleyecek teknik ve idari tedbirleri almadığı için hastaneye 12. maddenin birinci fıkrası kapsamında 100.000 TL idari para cezası uyguladı ve hastayı hekim hakkında Türk Ceza Kanunu yoluna başvurabileceği konusunda bilgilendirdi. Karardan iki ders çıkıyor: gözü bantlamak anonimleştirme değildir ve kuruma verilen rıza hekimin kişisel hesabını kapsamaz.

Yeni yönetmelik, rızanın nasıl alınacağını da yazıya bağlamış. Hastaya ait görsel içerik kullanılacaksa hastanın kendisinin, küçük veya kısıtlı ise veli ya da vasisinin açık rızası gerekiyor ve bu rıza Ek-1'de yer alan Görsel İçerik Kaydetme ve İşleme Onam Formu ile yazılı veya elektronik ortamda alınıyor. Hasta, paylaşılacak görseli önceden görme hakkına sahip. Verilen izin herhangi bir usul ve şarta bağlanmaksızın her zaman geri çekilebiliyor, klinik de geri çekme talebini derhal işleme almak ve sonuçlandırmakla yükümlü. İzin vermeyen hastaya, tanı ve tedavi uygulamalarında ve alınacak bedellerde hiçbir değişiklik olmayacağı güvencesinin verilmesi zorunlu. Bir de şu var: izin karşılığında hastaya ödeme yapılamaz, indirim uygulanamaz, hediye verilemez. 'Fotoğrafına izin verirsen işlemde indirim yaparız' cümlesi tek başına aykırılık doğurur.

Görselin kendisi için de somut kurallar var. Video ve fotoğrafların çekildiği ortam ile kullanılan teknikler gerçeğe aykırı olamaz, görüntüleme yanıltıcı makyaj olmaksızın yapılır, görsel üzerinde sonradan teknolojik değişiklik ya da düzeltme uygulanamaz. Pratikte bu, sonrası fotoğrafına filtre atmanın, ışığı ve açıyı değiştirmenin, cilt düzeltmesi yapmanın kapı dışı edilmesi anlamına geliyor. Öncesi ve sonrası aynı ortam ve teknik şartlarda görüntülenecek, görselde işlem tarihi ile görselin görüntülendiği tarih yazacak. Paylaşılan görselin ilgili hekime ve gerçek bir hastaya ait olup olmadığı belirtilecek, alıntıysa kaynağı gösterilecek. Yurt içi paylaşımlarda şu ifadenin kolay okunabilir biçimde yer alması da zorunlu: 'Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.'

Bazı paylaşımlar ise rıza alınsa bile yapılamıyor. Tıbbi müdahale, girişim veya ameliyat esnasındaki hasta görüntüsü paylaşılamaz; 2022/630 sayılı kararın konusu olan fotoğraflar tam olarak bu kategoriye giriyor. Genel ahlak kurallarına aykırılık oluşturacak biçimde vücudun mahrem bölgelerine ait görseller paylaşılamaz, yapılan işlemin detayları ve işlem yapılan vücut bölgesiyle ilgisi olmayan hiçbir görüntü veya ifade görsele eklenemez. Hastanın ya da yakınının teşekkür ve memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam mahiyetinde görsel paylaşmak, o paylaşım başka bir mecrada yapılmış olsa dahi yasak. Görsel içerikli paylaşımların yorum, beğeni ve yeniden paylaşım gibi kullanıcı etkileşimlerine kapatılması zorunlu. Bu görseller sponsorlu olarak ya da ücret verilerek yayınlatılamaz; tanıtımda ücret, indirim, kampanya ve promosyon bilgisine de yer verilemez.

Kliniğin sosyal medyasını dışarıdan bir ajansın yönettiği durumlarda sorumluluk sanıldığı gibi dağılmıyor. Yönetmelik, görsel içerikli paylaşımların sağlık tesisi veya ilgili sağlık meslek mensubunun kendisi tarafından yapılmasını zorunlu tutuyor ve paylaşımın başkaları tarafından yapılmış olmasının sorumluluğu ortadan kaldırmadığını açıkça yazıyor. İlkelere aykırı tanıtım yapanlar ile bunu paylaşanlar aynı derecede sorumlu sayılıyor. KVKK açısından da ajans kural olarak veri sorumlusu değil, veri işleyendir; hastanın verisinin hukuka uygunluğundan klinik sorumludur. Ajansla yazılı bir veri işleyen sözleşmesi yapmak, hangi görsele kimin erişebileceğini sınırlamak ve ham dosyaların ajans çalışanının kişisel yazışmalarında ya da kişisel bulut hesabında birikmesini engellemek asgari adımlar.

Onam formunu imzalatmak KVKK açısından işi tek başına bitirmiyor. Açık rızanın geçerli olması için belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayalı ve özgür iradeyle verilmiş olması gerekir; hangi görselin hangi mecrada ve ne kadar süre yayınlanacağı belirsiz kalırsa o rıza tartışmalı hale gelir. Rıza ile aydınlatma da aynı şey değildir, aydınlatma yükümlülüğünün ayrıca yerine getirilmesi gerekir. Hasta iznini geri çektiğinde iş gönderiyi silmekle bitmez: aynı görselin klinik arşivinde, hekimin telefonunda, ajansın klasöründe, web sitesinde ve yeniden paylaşıldığı yerlerde ne olacağı da planlanmalıdır. Bu yüzden görsellerin nerede tutulduğunu bilmek, erişimi yetkiyle sınırlamak, şifreli ortam kullanmak ve bir saklama süresi belirlemek şart. Kurul'un yukarıdaki dosyada cezayı doğrudan veri güvenliği maddesinden vermesi de tesadüf değil.

İki katman neredeyse hiç konuşulmuyor. Birincisi, hastanın sağlık verisi niteliğindeki görselini sunucuları yurt dışında bulunan bir platforma yüklemek, Kanun'un 9. maddesindeki yurt dışına aktarım kurallarını gündeme getirir. Hakkında yeterlilik kararı bulunmayan ülkelere aktarımda standart sözleşme gibi uygun güvenceler aranır; açık rızaya dayanan aktarım ise ancak arızi olmak kaydıyla mümkündür ve her hafta düzenli olarak hasta görseli paylaşan bir klinik için 'arızi' savunması zayıf kalır. İkincisi, 'fotoğrafı bana hasta kendi gönderdi' ya da 'kendi hesabında zaten paylaşmıştı' savunması. Kanun alenileştirilmiş veriye dayanmaya izin verirken bunu alenileştirme iradesine uygun olma şartına bağlar. Hasta kendi profilinde bir fotoğraf paylaştıysa, bu onu kliniğin tanıtım malzemesine çevirme izni sayılmaz.

Aykırılığın bedeli iki koldan geliyor. Sağlık Bakanlığı tarafında yönetmeliğin 12. maddesi, sağlık tesisleri ve uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşları için 3359 sayılı Kanun'un ek 11. maddesine dayanan ve Ek-2'deki formda sıralanan idari yaptırımları öngörüyor; mesleğini serbest icra etmeyen hekim ve diş hekimlerine 1219 sayılı Kanun'un 27. ve 44. maddeleri uygulanıyor, diğer sağlık meslek mensupları Reklam Kurulu'nca değerlendirilmek üzere Ticaret Bakanlığı'na bildiriliyor, insan sağlığını tehlikeye düşüren içerikler için 5651 sayılı Kanun kapsamında erişimin engellenmesi yoluna gidiliyor. Mahremiyete saygı hükmüne aykırı davrananlar bakımından ise doğrudan 6698 sayılı Kanun'un 17. ve 18. maddelerine yollama yapılıyor. KVKK tarafında 2026 tutarlarıyla aydınlatma yükümlülüğünün ihlali 85.437 TL ile 1.709.200 TL, veri güvenliği tedbirlerinin alınmaması 256.357 TL ile 17.092.242 TL, bir Kurul kararına uymama 427.263 TL ile 17.092.242 TL arasında idari para cezasına konu olabiliyor. Bunlara hastanın açacağı manevi tazminat davası ve Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesindeki verileri hukuka aykırı olarak verme veya yayma suçu eklenir; suç belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenirse ceza yarı oranında artırılır.

Somut bir başlangıç için sıra şu: hangi görselleri hangi mecrada kullandığınızı listeleyin, elinizdeki onamların Ek-1 formunu ve KVKK'nın açık rıza şartlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol edin, geçmiş paylaşımlarınızı ameliyat anı görüntüsü, memnuniyet ifadesi, filtre ve açık yorum kutusu bakımından tarayın, ajansla ilişkinizi sözleşmeye bağlayın, görsellerin nerede saklandığını ve ne zaman imha edileceğini netleştirin. Kliniğinizin bu tabloda nerede durduğundan emin değilseniz, KVKK Danışman'ın ücretsiz ön değerlendirmesinde mevcut paylaşımlarınızı ve onam süreçlerinizi birlikte gözden geçirip öncelikli adımları çıkarabiliriz.

Randevu Al