Okullar Öğrenci Fotoğrafını Sosyal Medyada Paylaşabilir mi? MEB Talimatı ve KVKK
MEB'in 2026 talimatıyla öğrenci fotoğrafı ve verilerinin sosyal medyada paylaşımı yasaklandı. Okul ve kreşte veri sorumlusu kim, açık rıza ne zaman şart?
Kural olarak hayır. Bir okul ya da kreş, öğrencinin fotoğrafını veya videosunu velinin açık rızası olmadan Instagram, Facebook, okulun internet sitesi ya da herhangi bir çevrimiçi platformda paylaşamaz. Bu yalnızca bir yorum değil: Milli Eğitim Bakanlığı, 2026 yazında 81 ile gönderdiği on maddelik bir yazıyla öğrenci fotoğraflarının, sınıf listelerinin, sınav sonuçlarının ve benzeri verilerin dijital mecralarda yayımlanmasını yasakladı ve daha önce paylaşılmış içeriklerin erişimden kaldırılmasını istedi. Talimatın dayanağı 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Fotoğraf da, ad soyad da, sınav notu da birer kişisel veridir; söz konusu olan çocuklar olduğunda korunma ihtiyacı daha da büyür.
Önce sorumluluğu netleştirelim. Bir eğitim kurumu sanıldığından çok daha fazla veri işler: öğrencinin adı, T.C. kimlik numarası, adresi, notları, devamsızlığı, sağlık durumu; velinin telefonu, e-postası, mesleği; öğretmen ve diğer personelin özlük bilgileri. Devlet okullarında bu verilerin sorumlusu Milli Eğitim Bakanlığı'dır. Özel okul, kolej, kreş ve anaokullarında ise veri sorumlusu kurumu işleten tüzel kişilik, yani ilgili şirket ya da vakıftır. Sorumlu kim olursa olsun aydınlatma yapma, veriyi güvende tutma, süresi dolunca imha etme ve ilgili kişi başvurularını yanıtlama yükümlülükleri değişmez.
Bakanlığın yazısı neyi kapsıyor? Basına yansıyan haliyle yazı; okul ve kurum internet siteleri ile sosyal medya hesaplarında öğrenci sınıf listelerinin, öğrenci numaralarının, T.C. kimlik numaralarının, sınav ve devamsızlık listelerinin, başarı ve disiplin bilgilerinin, sağlık verilerinin, veli bilgilerinin ve personel iletişim bilgilerinin yayımlanmamasını istiyor. Öğrenci ve personele ait fotoğraf ve videolar da bu kapsamda. Dahası yazı geçmişe de bakıyor: daha önce yayımlanmış olan ve kişisel veri içeren liste, belge, fotoğraf ve duyuruların okul müdürlüklerince gözden geçirilip kamuya açık erişimden kaldırılması gerekiyor. Yani mesele yalnızca bundan sonrasını değil, arşivi de temizlemeyi kapsıyor.
Burada çoğu okulun karıştırdığı bir ayrım var: aydınlatma ile açık rıza aynı şey değildir. Aydınlatma, hangi veriyi neden işlediğinizi ilgili kişiye önceden anlatmaktır ve her koşulda zorunludur; bunun için rıza almanız gerekmez. Açık rıza ise, işlemenin başka bir hukuki sebebe dayanmadığı hallerde ayrıca alınan bir onaydır. Öğrencinin kaydını tutmak, karnesini düzenlemek, e-Okul'a işlemek gibi işler eğitim faaliyetinin ve kanuni yükümlülüğün gereğidir, ayrı rıza istemez. Ama aynı öğrencinin fotoğrafını okulun sosyal medya hesabında yayımlamak eğitim faaliyetinin zorunlu bir parçası değildir; bunun için velinin açık rızası gerekir. Kaydı işlemekle görüntüyü herkese açık paylaşmak farklı şeylerdir.
Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 9 Haziran 2021 tarihli ve 2021/572 sayılı kararı bu ayrımı somutlaştırıyor. Olayda bir öğrencinin fotoğrafı, velinin rızası alınmadan okulun tanıtım broşüründe ve internet sitesinde kullanılmıştı. Veli sonradan yalnızca sosyal medyada paylaşım için yazılı izin vermişti. Kurul, bir paylaşım türü için verilen rızanın diğer tüm kullanımları kendiliğinden kapsamadığını değerlendirdi ve okuldan aydınlatma ile rıza metinlerini, her paylaşım biçimi için ayrı ayrı seçenek sunacak şekilde düzeltmesini istedi. Buradan çıkan pratik kural şu: broşür, web sitesi ve sosyal medya için tek bir toplu onay yeterli değildir, her biri ayrı sorulmalıdır. Çocuk adına rızayı veli veya vasi verir.
Geçerli bir açık rızanın da kendine göre şartları var. Rıza özgür iradeyle verilmiş olmalı. Kayıt formunun içine gömülmüş, kabul etmezseniz kaydı tamamlayamayacağınız izlenimi veren bir onay özgür sayılmaz ve geçersizdir. Veli, çocuğunun fotoğrafının sosyal medyada paylaşılmasına izin vermek istemeyip yine de okula kaydını yaptırabilmelidir. Bu yüzden rıza; kayıt sözleşmesinden ayrı, tek tek işaretlenebilen kutucuklarla ve istendiğinde geri alınabilecek biçimde alınmalıdır. Sık yapılan hata, kayıt evrakının en altına konan tek satırlık 'her türlü görsel paylaşımını kabul ederim' ifadesidir; bu, hem belirli olma hem özgürlük ölçütünü karşılamaz.
Sınıf WhatsApp grupları da görünenden daha risklidir. Veli ve öğretmen telefon numaraları kişisel veridir; herkesi rızasını sormadan bir gruba eklemek, numaraları o gruptaki herkese ifşa etmek anlamına gelir. Grupta öğrenci not listesi, sağlık durumu ya da bir çocuğun davranış sorununu paylaşmak ise daha da ağır bir ihlaldir. Aynı şey okul panosuna asılan not listeleri ve kapıya yapıştırılan sınıf yerleşim çizelgeleri için de geçerlidir. Daha güvenli yol, notları ve kişiye özel bilgileri e-Okul, veli bilgilendirme sistemi gibi erişimi kontrollü kanallardan ya da bireysel olarak iletmektir.
Güvenlik kameraları eğitim kurumlarının en hassas alanlarından biri. Kamera görüntüsü kişisel veridir; koridor, bahçe ve giriş gibi ortak alanlarda güvenlik amacıyla kamera bulunması meşru olsa da bunun kayıt yapıldığını bildiren tabelalarla ve bir aydınlatma metniyle duyurulması gerekir. Sınıf içini sürekli izleyen kameralar tartışmalıdır ve dar bir gerekçe ister; tuvalet, soyunma odası ve kreşlerde bebek bakım alanı gibi mahremiyeti yüksek yerlere kamera konulamaz. Sistemler ses kaydı yapmamalı, görüntüler amaca uygun makul bir süre saklanıp sonra imha edilmelidir. Kreşlerde velilere canlı kamera yayını açmak yaygın bir taleptir; bu, tüm çocukların görüntüsünü başka velilerin erişimine açtığı için ayrıca değerlendirilmesi gereken riskli bir uygulamadır.
Bazı veriler diğerlerinden daha korunaklıdır. Öğrencinin alerjisi, kronik hastalığı, kullandığı ilaç, engel durumu ya da rehberlik servisindeki psikolojik danışma kayıtları sağlık verisidir ve 6698 sayılı Kanun'un 6. maddesi kapsamında özel nitelikli, yani hassas kişisel veri sayılır. Din kültürü dersinden muafiyet talebi gibi bir kayıt bile öğrencinin dini veya inancı hakkında bilgi verdiği için aynı korumaya girer. Bu veriler ancak gerçekten ihtiyaç duyan personelin erişebileceği biçimde, ek güvenlik tedbirleriyle işlenmeli; bir çocuğun sağlık durumu öğretmenler odasında ya da veli grubunda gelişigüzel konuşulmamalıdır.
Okulların çoğu veriyi tek başına işlemez. Öğrenci bilgi sistemi yazılımı, servis şirketi, yemek firması, sınav ve ölçme kuruluşları, hatta okul fotoğrafçısı öğrenci verisine dokunur. Bu taraflar sizin adınıza ve talimatınızla veri işliyorsa veri işleyendir ve aralarında gizlilik ile güvenlik taahhüdü içeren yazılı bir sözleşme bulunmalıdır. Servise binen öğrencilerin listesini paylaşırken ya da bir etkinlik için fotoğrafçıyla çalışırken bu ilişkiyi belgelemek gerekir. Bir de saklama süresi meselesi var: öğrenci mezun olduktan veya kurumdan ayrıldıktan sonra artık gereği kalmayan verileri belirlenmiş bir süre sonunda imha etmek, süresiz arşivlemekten çok daha güvenlidir.
Yanlış yapmanın bir bedeli var. Aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmemek 2026 yılında 85.437 TL ile 1.709.200 TL arasında, veri güvenliği tedbirlerini almamak ise 256.357 TL ile 17.092.242 TL arasında idari para cezasına konu olabilir. Özel bir okul için buna bir de veli güveninin ve itibarın zedelenmesi eklenir. Yapılacaklar listesi aslında sade: internet sitenizi ve sosyal medya hesaplarınızı geçmişe dönük tarayıp kişisel veri içeren paylaşımları kaldırın, fotoğraf ve video için açık rızayı kayıttan ayrı ve paylaşım türüne göre alın, güncel bir aydınlatma metni yayımlayın, kamera düzeninizi ve tabelalarınızı gözden geçirin, veli gruplarında paylaşılan bilgiyi sınırlayın, servis ve yazılım firmalarıyla sözleşmelerinizi güncelleyin, saklama ve imha sürelerini belirleyin.
Kurumunuzda hangi öğrenci, veli ve personel verisinin nerede tutulduğunu, sosyal medya paylaşımlarınızın ve kamera düzeninizin bugünkü kurallara uyup uymadığını bilmiyorsanız, riski görmenin en hızlı yolu bir değerlendirmedir. KVKK Danışman'ın ücretsiz ön değerlendirmesinde okulunuzun mevcut uygulamalarını gözden geçirip rıza metinlerinden kamera tabelalarına, veli iletişiminden imha sürelerine kadar öncelikli adımları birlikte çıkarabiliriz.