Google'dan Adımı Nasıl Sildiririm? Unutulma Hakkı ve KVKK

Kısa cevap: evet, mümkün, ama sınırlı. Adınızla Google, Bing ya da Yandex'te arama yapıldığında çıkan istenmeyen sonuçların listelenmemesini talep edebilirsiniz. Buna unutulma hakkı, teknik adıyla indeksten çıkarılma talebi deniyor. Yol iki aşamalı: önce doğrudan arama motoruna başvurursunuz, talebiniz reddedilir veya cevapsız kalırsa Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikayet eder ya da doğrudan mahkemeye gidebilirsiniz. Çerçeveyi Kurul'un 23 Haziran 2020 tarihli ve 2020/481 sayılı ilke kararı çiziyor. Ama baştan bir yanılgıyı düzeltmek gerek: indeksten çıkarma, içeriği internetten silmek değildir.

Unutulma hakkı, geçmişte hukuka uygun biçimde yayılmış ve doğru olan bir bilginin, zamanın geçmesiyle artık gündeme getirilmemesini isteme hakkıdır. Türkiye'de bu hakkın zemini, özel hayatın gizliliğini koruyan Anayasa'nın 20. maddesine ve 6698 sayılı Kanun'a dayanır. Anayasa Mahkemesi de unutulma hakkını kişisel verilerin korunması kapsamında tanımış durumda. 2020/481 sayılı kararda Kurul önemli bir tespit yaptı: arama motorları, internette yayılmış bilgiyi tarayıp indeksleyerek ve kullanıcıya sunarak bir veri işleme faaliyeti yürütür, dolayısıyla veri sorumlusudur. Bu tespit, doğrudan arama motoruna başvurabilmenizin dayanağıdır.

En kritik ayrım burada. İndeksten çıkarma, yalnızca sizin ad ve soyadınızla yapılan aramalarda o sonucun görünmemesini sağlar. İçerik kaynağında, yani haberin yayınlandığı sitede olduğu gibi durmaya devam eder; sitenin kendi adresinden, farklı arama terimleriyle veya başka bir arama motorundan hâlâ bulunabilir. Yani adınızla arayınca çıkmaz, ama internetten tümüyle kaybolmaz. İçeriği kaynağından kaldırmak istiyorsanız bu bambaşka bir yoldur ve aşağıda ayrıca ele alacağım.

İlk adım her zaman arama motoruna başvurmaktır. Google, Bing ve Yandex'in bu amaçla hazırlanmış çevrimiçi başvuru formları vardır. Kurul, başvurunun şeklini ve istenecek bilgi ve belgeleri arama motorlarının kendisinin belirleyeceğini söyledi; pratikte kimliğinizi doğrulayan bir belge, kaldırılmasını istediğiniz sonuçların tam bağlantı adresleri (URL) ve her biri için neden listelenmemesi gerektiğine dair kısa bir gerekçe istenir. Bağlantıları tek tek ve eksiksiz vermek önemlidir; genel bir adımı silin talebi işleme alınmaz.

Arama motoru başvurunuzu bir denge testiyle değerlendirir: sizin özel hayatınıza ilişkin menfaatiniz ile kamunun o bilgiye erişmesindeki yarar arasında tartar. Sonuç olumsuz olur ya da makul sürede hiç cevap gelmezse ikinci aşamaya geçersiniz. Burada iki seçeneğiniz var: Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na şikayette bulunmak ya da doğrudan yargı yoluna gitmek. Kanun'un genel başvuru rejiminde veri sorumlusu talebi en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak zorundadır; ret, yetersiz cevap veya süresinde cevap gelmemesi hallerinde ilgili kişi Kurula şikayet edebilir. Şikayet süreniz, cevabı öğrendiğiniz tarihten sonra otuz gün ve her halde başvuru tarihinden itibaren altmış gündür.

Peki bir talep hangi ölçütlere göre değerlendirilir? Kurul, 2020/481 sayılı kararın ekinde on üç kriter sıraladı ve bunların sınırlı olmadığını, her somut olayda yeni ölçütlerin gündeme gelebileceğini belirtti. Kriterler arasında şunlar var: kişinin kamusal yaşamda önemli bir rol oynayıp oynamadığı, arama sonucunun öznesinin çocuk olup olmadığı, bilginin doğruluğu ve güncelliği, bilginin kişinin çalışma hayatıyla ilgisi, içeriğin hakaret veya iftira niteliği taşıyıp taşımadığı, özel nitelikli (hassas) veri içerip içermediği, bilginin gazetecilik faaliyeti kapsamında olması, yayınında yasal bir zorunluluk bulunması ve içeriğin ceza gerektiren bir suçla ilgili olması. Bir de bilgiyi kişinin kendisinin yayımlamış olup olmadığına bakılır.

Kriterlerin nasıl işlediğini somut bir kararda görmek mümkün. Kurul'un 8 Aralık 2020 tarihli ve 2020/927 sayılı kararında, bir üniversite öğretim üyesi, bir yakınının işe alımındaki usulsüzlük iddialarını içeren haberlerin adıyla arandığında çıkmamasını istemişti. Kurul talebi reddetti. Gerekçe kriterlerin doğrudan uygulanmasıydı: içerik kişinin çalışma hayatıyla ilgiliydi, gazetecilik faaliyeti kapsamındaydı, günceldi ve ceza gerektiren bir durum söz konusu değildi. Haberin gerçekliğine ilişkin tartışmanın ise yargının işi olduğu belirtildi. Kısacası kamusal ilgi taşıyan güncel bir haberi, adınızla çıkmıyor diye kaldırtmak kolay değil.

Buradan pratik bir harita çıkıyor. İndeksten çıkarma talebinin kabul görme ihtimali; bilgi eskimiş ve güncelliğini yitirmişse, gerçeğe aykırı ya da yanıltıcıysa, arama konusuyla ilgisiz aşırı özel ayrıntılar içeriyorsa, kişi kamuya mal olmuş biri değilse ve içerik ona zarar veriyorsa artar. Buna karşılık güncel bir suç haberi, bir kamu görevlisinin görevine ilişkin bilgi, gazetecilik ürünü bir içerik veya kişinin bizzat kamuya açık paylaştığı bir bilgi söz konusuysa talebin reddedilmesi olasıdır. Çocuklarla ilgili sonuçlarda ise terazi baştan çocuğun korunması yönünde ağır basar.

İçeriği yalnızca aramadan değil kaynağından da kaldırmak istiyorsanız yol ayrımı burada. İki seçenek var. Birincisi, içeriğin yayınlandığı siteye, yani onun veri sorumlusuna 6698 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında verinin silinmesi için başvurmak; site içeriği hukuka aykırı biçimde işliyorsa silmekle yükümlüdür. İkincisi, 5651 sayılı Kanun yolu: özel hayatın gizliliğini ihlal eden ya da kişilik haklarını zedeleyen içerikler için sulh ceza hakimliğinden içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararı istenebilir; özel hayatın gizliliğinin ihlali halinde doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na (BTK) başvurmak da mümkündür. Bu yollar arama motoru indeksinden çıkarmaya göre daha köklüdür ama şartları ve mercileri farklıdır.

Beklentiyi gerçekçi tutmakta fayda var. İndeksten çıkarma çoğu zaman yalnızca adınızla yapılan aramaya bağlıdır; başka kelimelerle aynı içeriğe ulaşılabilir. Kaldırma bazen yalnızca belirli ülke uzantılarında uygulanır. İçerik kaynakta durduğu için zamanla yeniden indekslenebilir ya da farklı bir sayfada tekrar yayılabilir. Bir de şu var: talebinizi yaparken gösterdiğiniz bağlantı ve gerekçeler ne kadar somutsa, sonuç o kadar isabetli olur. Duygusal bir dille değil, hangi kriterin sizin lehinize işlediğini göstererek yazmak işe yarar.

Özetle yapılacaklar şöyle. Önce adınızı arayıp rahatsız olduğunuz her sonucun tam bağlantı adresini bir listeye çıkarın. Her biri için hangi gerekçeye dayandığınızı, örneğin bilginin eskimiş, yanlış veya ilgisiz olduğunu not edin. İlgili arama motorunun formundan başvurun ve başvuru kaydınızı saklayın. Olumsuz cevap ya da sessizlik halinde Kurula şikayet veya yargı yolunu değerlendirin. Aynı içeriğin kaynaktan tamamen kalkmasını istiyorsanız site ve 5651 yollarını da paralel olarak düşünün.

Adınızla çıkan bir içeriğin unutulma hakkı kapsamına girip girmediğini ve hangi yolun sizin durumunuza uygun olduğunu kestirmek her zaman kolay değil. KVKK Danışman'ın ücretsiz ön değerlendirmesinde, rahatsız olduğunuz sonuçları birlikte gözden geçirip arama motoruna başvurudan gerekirse Kurul ve 5651 yollarına kadar izlenecek adımları netleştirebiliriz.

Randevu Al