Adıma İzinsiz Hat Açılmış, Ne Yapmalıyım? Mobil Abonelikte Biyometrik Kimlik Doğrulama, Hat Sınırı ve KVKK

Kısa cevap: önce adınıza kaç hat kayıtlı olduğunu e-Devlet'teki BTK Mobil Hat Sorgulama hizmetinden görün, tanımadığınız bir hat varsa işletmeciye yazılı başvurup aboneliğin iptalini ve hattın hangi belgeyle açıldığını sorun, cevap otuz gün içinde gelmezse ya da yetersiz kalırsa Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet edin. Bu adımlar paralel yürüyen iki yolu kapatmaz: BTK'nın tüketici şikâyet kanalı abonelik ve borç tarafını, Cumhuriyet başsavcılığına yapacağınız suç duyurusu sahtecilik tarafını ilgilendirir. 25 Haziran 2026'dan itibaren tablo değişti. Artık elektronik kimlik doğrulama kabiliyeti olmayan bir belgeyle hat açılamıyor ve bir kişi adına açılabilecek hat sayısına üst sınır kondu. Yeni ihlallerin önü daraldı, eski hatlar için de ayrı bir temizlik takvimi işliyor.

Yeni rejimin kaynağı 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7571 sayılı Kanun. Bu Kanun, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun abonelik sözleşmelerini düzenleyen 50. maddesine sekizinciden on ikinciye kadar yeni fıkralar ekledi ve yürürlüğü yayımdan altı ay sonrasına, yani 25 Haziran 2026'ya bıraktı. Sekizinci fıkra iki şey söylüyor. Birincisi, ilgili kanunlarında resmî kimlik belgesi hükmünde olsa bile elektronik kimlik doğrulama kabiliyetini haiz olmayan kimlik belgeleriyle abonelik kaydı yapılamaz. İkincisi, işletmeci abonelik kaydı için kişinin kimliğini, kimlik belgesi ve yüz veya parmak izi özetine ilişkin biyometrik veriler ya da kimliği doğrulayıcı şifre vasıtasıyla teyit eder. Eski tip nüfus cüzdanı, sürücü belgesi veya meslek kartı uzatarak hat açtırma dönemi bu fıkrayla kapandı.

İkincil düzenleme BTK'nın 11 Mayıs 2026 tarihli ve 2026/İK-THD/125 sayılı Kurul kararıyla geldi. Karar iki yönetmelik değişikliğini onayladı; ikisi de 11 Haziran 2026 tarihli ve 33277 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, ikisi de 25 Haziran 2026'da yürürlüğe girdi. Değişen metinler 28 Ekim 2017 tarihli ve 30224 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Tüketici Hakları Yönetmeliği ile 26 Haziran 2021 tarihli ve 31523 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektronik Haberleşme Sektöründe Başvuru Sahibinin Kimliğinin Doğrulanma Süreci Hakkında Yönetmelik. Kimlik doğrulaması bundan böyle beş kanaldan biriyle yapılıyor: e-Devlet Kapısı üzerinden; yakın alan iletişimi kabiliyetini haiz elektronik kimlik belgesiyle birlikte yapay zekâ ya da yetkili marifetiyle görüntülü doğrulama ile; temaslı iletişim kabiliyetini haiz belgeyle birlikte şifre veya parmak izi özeti doğrulamasıyla; yüz yüze kanallarda kimlik belgesiyle birlikte o işleme özgülenecek video görüntüsüyle; yabancı uyruklularda Göç İdaresi Başkanlığı üzerinden. Yönetmelik bir de şunu şart koşuyor: kimlik belgelerinin örneği asılları üzerinden ve yalnızca uygun elektronik ortama aktarılarak alınır. Bayi masasında biriken fotokopi tomarı bu cümleyle mevzuata aykırı hâle geldi.

Hat sayısı sınırını Kurul kararı belirledi ve bir ayrıntı çoğu haberde atlandı: sınır kişinin toplam hattı için değil, aynı mobil telefon işletmecisi nezdinde açılabilecek hat sayısı için geçerli. Bireysel tarafta T.C. kimlik numarası olanlar için altı, yabancı kimlik numarası olan yabancı uyruklular için üç, yabancı kimlik numarası olmayıp pasaport teyidiyle işlem yapılan yabancılar için bir hat. Kurumsal tarafta genel sınır yüz hat. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği'ndeki tanımlara göre mikro işletmelerde iki yüz, küçük işletmelerde beş yüz, orta büyüklükteki işletmelerde iki bin; siyasi parti, sendika, vergi muafiyeti tanınan vakıf ve kamu yararına çalışan dernek vasfındaki abonelerde de iki bin uygulanıyor. Devlet Teşkilatı Merkezi Kayıt Sistemi numarasını haiz kamu kurumları, Dışişleri Bakanlığına akredite temsilcilikler ve orta büyüklüğü aşan büyük işletmeler bu sınırın dışında tutuldu. Makineler arası veri aktarımına mahsus hatlar ile yalnızca 112'yi arayabilen hatlar da kapsam dışı.

Sınırı bugün aşmış olanlar için takvim şöyle. 25 Haziran 2026 itibarıyla fazla hattı bulunan gerçek veya tüzel kişiler hangi hatlarını tutacaklarını kendileri seçebiliyor; seçim yapılmazsa en eski tarihli abonelikler korunmak kaydıyla fazla hatlar 25 Aralık 2026'da kapatılıyor. Bu kapatma ve devir işlemlerinde aboneden vergi, resim, harç, cezai şart, cayma bedeli veya benzer adlar altında ücret alınamıyor, muafiyet aynı hat bakımından bir kez uygulanıyor. Buna ek olarak işletmeci üç ayda bir tüm abonelerinin aktifliğini Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden teyit etmek zorunda. Teyit edilemeyen abonede yirmi dört saat içinde bilgilendirme mesajı, otuz gün içinde kısıtlama, doksan gün içinde kapatma devreye giriyor.

Şirketler için bu üç aylık teyidin gözden kaçan bir sonucu var. Kurumsal abonede tüzel kişilik devam etse bile hatların bağlı olduğu yetkili kişi sistemde doğrulanamazsa hatlar kapatılmıyor, ancak yeni yetkili işletmeci tarafından tanımlanana kadar abone tarafından abonelik işlemi yapılamıyor. Diyelim ki hatları yıllar önce imzalayan genel müdür şirketten ayrıldı ve kimse operatöre yeni imza sirkülerini bildirmedi. Numara taşıma, tarife değişikliği, yeni hat açma, hepsi kilitlenir. Kurumsal abonelikte yetkili bilgisini güncel tutmak artık bir formalite değil, işleyişin ön şartı.

Şimdi kişisel veri tarafına gelelim, çünkü kanun operatöre biyometrik doğrulama görevi verdiğinde 6698 ile bir gerilim doğuyormuş gibi görünüyor. Yüz ve parmak izi verisi 6698 sayılı Kanun'un 6. maddesine göre özel nitelikli kişisel veridir ve işlenmesi kural olarak yasaktır. Ancak 12 Mart 2024 tarihli ve 32487 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7499 sayılı Kanun'la değişen ve 1 Haziran 2024'te yürürlüğe giren metinde, özel nitelikli verilerin açık rıza olmaksızın işlenebileceği hâller arasında kanunlarda açıkça öngörülmesi de sayılıyor. 5809'un 50. maddesinin sekizinci fıkrası bunu tam olarak yapıyor. Operatörün kimlik doğrulaması için aldığı yüz veya parmak izi özeti bakımından açık rızaya dayanmasına gerek yok; dayanması da doğru olmaz, çünkü kanuni bir zorunluluğu rızaya bağlamak geri alınabilir bir izin görüntüsü yaratır ve ortada gerçek bir tercih yokken sahte bir seçim sunar. Bayide önünüze biyometrik veri için ayrı bir açık rıza formu konuyorsa kurgu hatalıdır. Buna karşılık aynı maddenin dördüncü fıkrası yerinde duruyor: özel nitelikli veri işlenirken Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin alınması şart ve Kurul bu önlemleri 31 Ocak 2018 tarihli, 2018/10 sayılı kararıyla ayrıntılı biçimde saymıştı.

Kurul kararları uygulamanın nerelerde çatırdadığını iyi gösteriyor. 18 Temmuz 2024 tarihli ve 2024/1176 sayılı kararda ilgili kişi, eski internet sağlayıcısına benzetilmiş sahte bir sitedeki canlı destek üzerinden aranmış, kendisini müşteri temsilcisi olarak tanıtan kişiye T.C. kimlik numarasını vermiş ve hiç hizmet almadığı bir markanın abonesi yapılmıştı. Kurul, aldatma yoluyla sakatlanmış bir iradeyle alınan onayın açık rıza sayılamayacağını ve işlemenin 5. maddedeki şartlardan hiçbirine dayanmadığını tespit ederek satış bayisi konumundaki şirkete 450.000 lira idari para cezası verdi. 3 Şubat 2021 tarihli ve 2021/78 sayılı kararda bir operatörün havalimanı şubesinde kontörlü hat satışı sırasında müşterilerin pasaport fotoğrafları çekilip çalışanların WhatsApp gruplarında paylaşılmıştı; Kurul 12. maddeye aykırılık saptadı ve sorumlular hakkında Türk Ceza Kanunu'nun 136. maddesi kapsamında Cumhuriyet başsavcılığına bildirimde bulunulmasına karar verdi. 26 Ağustos 2021 tarihli ve 2021/850 sayılı kararda ise bayi çalışanlarının numara taşıma işleminde kimlik belgelerini şahsi telefonlarıyla fotoğraflaması incelendi; ihlal tespit edilmedi ama kurumsal cihaza geçişin hızlandırılması ve müşterilerin bu konuda aydınlatılması talimatlandırıldı.

Adınıza tanımadığınız bir hat gördüğünüzde izlenecek yol şu. e-Devlet'teki Mobil Hat Sorgulama çıktısını saklayın, sonraki her başvurunun eki olacak. İşletmeciye 10 Mart 2018 tarihli ve 30356 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ'e uygun yazılı bir başvuru yapın: hattın hangi tarihte, hangi kanalda ve hangi belgeye dayanılarak açıldığını, kimlik doğrulama kaydını ve abonelik sözleşmesinin bir örneğini isteyin, aynı dilekçede 6698'in 11. maddesi uyarınca verilerinizin düzeltilmesini ve silinmesini talep edin. İşletmecinin cevap süresi otuz gün. Cevap gelmez veya yetersiz kalırsa, cevabı öğrendiğiniz tarihten itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet edebilirsiniz. Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrası genel hükümlere göre tazminat isteme hakkını saklı tutuyor, yani şikâyet yolu dava yolunu tüketmiyor.

Borç tarafını ayrı yürütün. Adınıza açılmış bir hattın faturasını, sözleşme sizin irade beyanınıza dayanmadığı için ödemek zorunda değilsiniz; 2024/1176 sayılı kararın gerekçesi de tam olarak iradenin sakatlanmış olduğunu söylüyor. Ne var ki bu tespit borcu kendiliğinden silmiyor. İtirazınızı işletmeciye yazılı yapın, BTK'nın tüketici şikâyet kanalını kullanın, icra takibi başlatılmışsa tebligattan sonraki itiraz süresini kaçırmayın. Ödenmemiş fatura kredi kaydınıza yansıyabildiği için beklemekle geçen zaman geri gelmiyor.

7571 sayılı Kanun suçta kullanılan hatlar için de hızlı bir mekanizma kurdu. Türk Ceza Kanunu'nun 142. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendindeki nitelikli hırsızlık, 157 ve 158. maddelerdeki dolandırıcılık ve 245. maddedeki banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçlarında kullanıldığı tespit edilen mobil hattın bağlantısı, yürütülen soruşturma kapsamında hâkim kararı üzerine, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise Cumhuriyet savcısının yazılı emri üzerine kesiliyor. Hâkim kararı olmaksızın yapılan işlem yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunuluyor; hâkim kararını bağlantının kesilmesinden itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa tedbir kendiliğinden kalkıyor. Karara ya da yazılı emre rağmen hattı kesmeyen işletmeciye savcı elli bin liradan üç yüz bin liraya kadar idari para cezası veriyor, soruşturma veya kovuşturma kapsamında istenen bilgi ve belgeyi on gün içinde göndermeyen işletmeci de aynı aralıkla karşılaşıyor. İşletmeci tarafındaki asıl yük 60. maddede: 50. maddenin sekizinci ve dokuzuncu fıkralarına aykırılıkta hat başına yetmiş beş bin lira, onuncu fıkrada hat başına kırk bin lira, on birinci fıkrada cihaz başına iki yüz bin liradan beş yüz bin liraya kadar ceza var. Her bir fıkra için bir takvim yılında verilebilecek toplam ceza, bir milyon liradan az olmamak üzere işletmecinin bir önceki yıl net satışlarının binde yedi buçuğunu geçemiyor. Geçici 8. maddedeki güncelleme ve fazla hat yükümlülüklerini yerine getirmeyene ise hat başına yirmi bin lira uygulanıyor. Bunların hepsi BTK cezası; aynı olay veri güvenliği ihlaline de yol açtıysa 6698'in 18. maddesi ayrıca işliyor ve tek bir bayi hatasından iki ayrı kurumun yaptırımı çıkabiliyor.

Kurumsal tarafta yapılacaklar listesi kısa. Şirketiniz adına kayıtlı hatları operatör operatör çıkarın, KOBİ statünüzün hangi sınıra denk düştüğünü teyit edin, hatların bağlı olduğu yetkiliyi ve imza sirkülerini güncelleyin, ayrılan yöneticilerin üzerindeki hatları devredin. Bayi ve çözüm ortağı sözleşmelerinize kimlik görüntülerinin hangi cihazda alınacağına, nerede saklanacağına ve ne zaman silineceğine dair açık hükümler koyun; 2024/1176 sayılı kararda cezanın operatöre değil bayiye kesildiğini hatırlayın. KVKK Danışman olarak telekom bayileri, çağrı merkezleri ve çok sayıda kurumsal hattı bulunan şirketler için ücretsiz ön değerlendirme yapıyoruz; abonelik süreçlerinizi, kimlik doğrulama kayıtlarınızı ve bayi sözleşmelerinizi inceleyip hangi eksiğin sizi gerçekten riske attığını yazılı olarak paylaşıyoruz.

Randevu Al